ISO 22000 nedir? Kapsamı, gereklilikleri ve HACCP ile farkı
ISO 22000, gıda zincirindeki her kuruluşun uygulayabileceği bir gıda güvenliği yönetim sistemi standardıdır. HACCP ilkelerini, ön gereksinim programlarını ve yönetim sistemi unsurlarını (liderlik, risk, iç denetim, sürekli iyileştirme) tek çatıda toplar.
Standart neyi kapsar?
Standart, ürünü üreten, işleyen, depolayan, taşıyan ya da ambalajlayan kuruluşlar için geçerlidir. Gıda güvenliği politikası, hedefler, sorumlulukların tanımı, iletişim, acil durum hazırlığı ve izlenebilirlik gibi konuları yönetim sistemi mantığıyla ele alır. Diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla aynı yapıyı kullandığı için ISO 9001 gibi sistemlerle birlikte yürütmek kolaydır.
HACCP ile farkı nedir?
HACCP bir tehlike kontrol yöntemidir: tehlikeleri belirler, kritik kontrol noktalarında kontrol eder. ISO 22000 ise HACCP'yi içine alan daha geniş bir yönetim sistemidir. Yani HACCP planınız ISO 22000'in bir parçasıdır, ama standart bunun yanında yönetimin sorumluluğunu, kaynakları, iç denetimi, yönetimin gözden geçirmesini ve düzeltici faaliyetleri de ister.
Ön gereksinim programları, OPRP ve KKN
- Ön gereksinim programları (PRP): temizlik ve hijyen, haşere mücadelesi, bakım, personel hijyeni, tedarikçi kontrolü gibi genel temel koşullar.
- Operasyonel ön gereksinim programı (OPRP): belirli bir tehlikeyi kontrol eden, ancak kritik limiti olmayan, eylem ölçütüyle izlenen kontrol önlemi.
- Kritik kontrol noktası (KKN): tehlikenin kritik limitle kontrol edildiği ve aşıldığında düzeltmenin zorunlu olduğu nokta.
Tehlike analizi sonucunda her kontrol önleminin hangi gruba girdiğine karar verilir ve gerekçesi yazılı tutulur.
Belgelendirme nasıl ilerler?
- Boşluk analizi: mevcut uygulamanın standartla karşılaştırılması.
- Sistemin kurulması: politika, prosedürler, tehlike analizi, PRP/OPRP/KKN planları.
- Uygulama ve kayıt: sistemin bir süre çalıştırılarak kayıt üretilmesi.
- İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi: belgelendirme öncesi zorunlu adımlar.
- Belgelendirme denetimi: bir belgelendirme kuruluşu tarafından iki aşamalı denetim; belge sonrasında gözetim denetimleri.
Süre ve maliyet kuruluşun büyüklüğüne ve mevcut olgunluğuna göre değişir; belgelendirme kuruluşundan teklif almak gerekir.
Kayıt tutmada en sık yapılan hatalar
- Kayıtların denetimden hemen önce topluca doldurulması.
- Kalibrasyonu geçmiş ölçüm cihazlarıyla alınan kayıtlar.
- Düzeltici faaliyetlerin kapatılması ama etkinliğinin doğrulanmaması.
- Dokümanların eski revizyonlarının sahada kalması.
Sık sorulan sorular
ISO 22000 zorunlu mu?
Standartın kendisi gönüllüdür. Ancak büyük perakendeciler ve müşteriler tedarikçilerinden belge isteyebilir. Yasal yükümlülükleriniz için yetkili kurum ve danışmanınızla teyit edin.
ISO 22000 ile FSSC 22000 aynı mı?
Hayır. FSSC 22000, ISO 22000'i sektöre özel ön gereksinim standartları ve ek şemaya özgü gerekliliklerle birleştiren, GFSI tarafından tanınan ayrı bir belgelendirme şemasıdır.
Küçük işletmeler ISO 22000 kurabilir mi?
Evet. Standart kuruluşun büyüklüğüne göre ölçeklenir; küçük işletmelerde prosedürler ve kayıtlar daha sade tutulabilir, ama gereklilikler aynı kalır.
Bu kayıtları tek yerde tutmak
Qdataline Gıda Güvenliği modülünde iç denetim, uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet kayıtları tek yerde tutulur. Gıda Güvenliği sayfasına bakın.
İlgili sayfalar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık ya da hukuki görüş yerine geçmez. Kendi kapsamınız için ilgili standardın güncel metnine, mevzuata ve uzmanınıza başvurun.