Kalibrasyon takibi nasıl yapılır?
Terazi, termometre, pH metre ya da metal dedektör yanlış ölçüyorsa, onunla verilen bütün kararlar da şüphelidir. Kalibrasyon takibi, ölçüm sonuçlarına güvenebilmek içindir.
1. Cihaz envanteri çıkarın
Ürün ya da proses kararı için kullanılan her ölçüm cihazı listelenir: benzersiz numara, konum, ölçüm aralığı, sorumlu. Kararda kullanılmayan (yalnız bilgi amaçlı) cihazlar ayrıca işaretlenir.
2. Periyot ve kabul kriteri belirleyin
Her cihaz için kalibrasyon ya da doğrulama sıklığı belirlenir; kullanım yoğunluğu, üretici önerisi ve geçmiş sonuçlar dikkate alınır. Kabul kriteri (izin verilen en büyük hata) prosesin ihtiyacına göre önceden yazılır.
3. İzlenebilirliği sağlayın
ISO 9001 madde 7.1.5.2, kalibrasyonun ulusal ya da uluslararası ölçüm standartlarına izlenebilir olmasını ister. Dış kalibrasyonlarda bu genellikle akredite laboratuvar sertifikasıyla gösterilir; iç doğrulamada kullanılan referans cihazın da kalibrasyonu geçerli olmalıdır.
4. Sertifikayı okuyun, dosyalamayın
Sertifika geldiğinde yalnızca tarih değil, ölçülen sapma ve belirsizlik kabul kriterinizle karşılaştırılır. Sapma kriteri aşıyorsa cihaz uygun değildir, sertifika olması yetmez.
5. Durumu cihazın üstünde gösterin
Kullanıcı cihaza bakınca geçerli olup olmadığını anlayabilmelidir: etiket, renk kodu ya da QR. Süresi geçmiş ya da uygun bulunmayan cihaz kullanımdan ayrılır.
6. Cihaz hatalı çıkarsa geriye bakın
Standart, cihaz uygun bulunmadığında önceki ölçüm sonuçlarının geçerliliğinin olumsuz etkilenip etkilenmediğinin değerlendirilmesini ve gerekirse önlem alınmasını ister. Son geçerli kalibrasyondan bu yana o cihazla onaylanan partiler gözden geçirilir; bu değerlendirme kayıt altına alınır.
Sık sorulan sorular
Kalibrasyon ile doğrulama farkı nedir?
Kalibrasyon, cihazın gösterdiği değerle referans değer arasındaki farkı belirler. Doğrulama ise cihazın belirlenen kabul kriterini karşıladığının kontrol edilmesidir; ikisi çoğu zaman birlikte yapılır.
Kalibrasyon periyodu her cihaz için bir yıl mı olmalı?
Zorunlu bir süre yoktur. Periyot kullanım, risk ve geçmiş sonuçlara göre belirlenir ve gerekçesiyle kaydedilir; sonuçlar kararlıysa uzatılabilir, sapma görülüyorsa kısaltılır.
Bu kayıtları tek yerde tutmak
Qdataline Ekipman modülünde cihaz listesi, kalibrasyon planı, sertifika ve uygunluk durumu tek yerde; süresi yaklaşan kalibrasyonlar önceden bildirilir. Ekipman ve Sarf sayfasına bakın.
İlgili sayfalar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık ya da hukuki görüş yerine geçmez. Kendi kapsamınız için ilgili standardın güncel metnine, mevzuata ve uzmanınıza başvurun.